Historische ontwikkeling betonblokkenmatten – na 60 jaar ervaring.

De prefab betonblokkenmat met een bekabeling van staal is in de jaren zeventig ontwikkeld in de Verenigde Staten. Het ingenieursbureau van het leger, het Army Corps of Engineers, zocht een methode om snel oevers van rivieren en kanalen te kunnen beschermen tegen scheepsstromingen en golven. Deze uitvinding wordt Articulated Concrete Block Mattress, of ACBM genoemd.

Berkelbrug taludbescherming

het aansluiten van een RONA blokkenmat aan het landhoofd

Blokkenmatten in Nederland

De eerste schaalproeven en golfgootonderzoeken met prefab beton blokken en een stalen bekabeling waren een succes en snel waren er in de VS diverse fabrikanten. De Nederlandse geotextiel producent Nicolon verwierf de rechten op de Armorflex betonblokkenmat en in Nederland werd deze Amerikaanse betonblokkenmat een aantal jaren geproduceerd. Op het laatst onder de naam GreenFlex. In Engeland werden naast de Armorflex matten ook systemen onder de  naam Dycel en Submar geleverd met name voor de offshore industrie. Daarnaast werden er prefab betonblok matten gemaakt waarbij blokken gelijmd werden op geotextiel onder de naam Gobimat.

Vergelijkende praktijktests van Rijkswaterstaat met meerdere types constructies onder andere langs het Hartelkanaal en bij de Beerdam toonden aan dat dergelijke oeverconstructies zeer goed bestand waren tegen extreme stromingen door langsvarende, diep geladen, binnenvaartschepen.
Een lichte versie waarbij de betonblokken met kunststof pennen aan het doek werden genageld werd jarenlang geproduceerd onder de merknaam Betomat. De vraag naar meer ecologische verantwoorde toepassingen met de combinatie van een open structuur betonblokkenmat en een filterconstructie van bijvoorbeeld kokos werd in de jaren negentig meestal toegepast bij lichte watergangen met een groen uiterlijk.

Het soort toepassingen van dergelijke snel te leggen betonblokkenmatten nam toe onder andere bij het afdekken van foliebassins en naast provinciale wegen als bermverhardingen. Ook in de offshore sector werd steeds vaker gebruik gemaakt van zware betonblokmatten om kwetsbare leidingen op de Noordzee te beschermen tegen schade door bijvoorbeeld vissersschepen.
Inmiddels liggen de meeste toepassingen van betonblokmatten bij lichte watergangen en uitstroomvoorzieningen, maar ook voor doorwaadbare en doorrijdbare plaatsen in natuurgebieden en bij herstelde beeklopen.

Omdat het ongewenst is dat de bekabeling voorzien is van een zinklaag vanwege scherpere milieueisen en het besef dat bij bezwijken van de kabel de afzonderlijke blokken het verband kunnen verliezen in grenssituaties is jaren geleden de blokkenmat met kunststof pennen (Betomat) ontstaan.

Meer recent is een op speciaal geotextiel verlijmde blokkenmat (Rona betonblokkenmat) ontwikkeld aangezien deze materialen en technieken pas sinds kort voorhanden zijn gekomen. Het verlijmen van de GOBI mat op standaard geotextiel wilde nog al eens problemen geven met de hechting.

Daarmee kun je de RONA betonblokkenmat beschouwd worden  als de ‘nieuwe GOBI mat’ die qua uitvoering erg goed gewerkt heeft in Nederland en op diverse locaties nog afdoende functioneert.

N315 Borculo

RONA prefab blokkenmat geplaatst onder water bij de Berkelbrug

Door de verlijming met een hitech cementgebonden mortel op een lussenweefsel vormen het essentiële filter van zware geweven geotextiel en de blokken één geheel zonder een bekabeling of kunststof pennen als koppeling aan een weefsel te nodig te hebben.

Inmiddels worden in Nederland de bekabelde maten (kabelmatten) en de Gobimat al jaren niet meer geproduceerd. De combinatie van onder water te verwerken verlijmde blokkenmatten aangevuld met een lichte steenbestorting of taludplaten boven de waterlijn vormt nu voor veel oevers en bodems de meest doelmatige oplossing.

De toekomst

Een nieuwe optie is hierbij dat de RONA blokkenmatten  op het werk kunnen worden samengeteld waardoor de afmetingen van de matten niet meer gebonden zijn aan de beperkingen van het transport. Dat noemt men de ‘blokkenmatras’ variant van de aloude betonblokkenmat.

slinge1w

De RONA blokkenmatras in een doorwaadbare plaats

Betonblokkenmatten zijn al bijna 60 jaar een belangrijk onderdeel geweest van de Nederlandse weg- en waterbouwsector en zoals het eruit ziet zal dat de komende decennia zo blijven.